Jak MCS oraz wiedza finansowa przedsiębiorców wpływają na poziom zadłużenia w startupach?

Stanowi zespół formalnych procedur i rutyn, które koncentrują się na dostarczaniu informacji o
charakterze taktycznym, niezbędnych do bieżącego zarządzania operacjami firmy. W startupach
pełnią one rolę „strażnika stabilności”, pomagając przedsiębiorcom odpowiedzieć na kluczowe
pytanie: „Czy jesteśmy w stanie generować gotówkę i zyski, dostarczając nasze produkty lub
usługi na rynek?”
Obejmują one takie narzędzia jak:

• planowanie finansowe – przygotowywanie budżetów operacyjnych,
• ocena finansowa – analiza faktycznych wyników w zestawieniu z założeniami
  budżetowymi,
• rachunek kosztów – precyzyjne określanie wydatków ponoszonych przez startup,
• kontrola przepływów pieniężnych (ang. cash flow) – monitorowanie wskaźników takich jak burn rate (tempo wydawania pieniędzy) oraz runway (czas, przez jaki firma może
  działać, zanim skończą się jej fundusze).

Ich stosowanie jest negatywnie powiązane z poziomem zadłużenia. Narzędzia te promują tzw. „nastawienie menedżerskie” (ang. managerial mindset), które koncentruje się na efektywności operacyjnej i zachowaniu kontroli nad finansami. Przedsiębiorcy korzystający z MCS finansowych stają się bardziej świadomi ryzyka finansowego, co skłania ich do podejmowania
ostrożnych decyzji i unikania nadmiernego zadłużenia, które mogłoby zagrozić stabilności firmy.

W startupach działających w inkubatorach, wdrażanie tych systemów jest często wymuszane lub wspierane przez samą instytucję (tzw. „efekt inkubacji”), co pozwala założycielom na
podejmowanie bardziej świadomych decyzji od samego początku działalności.

Nastawienie menedżerskie jako podstawa stabilności firmy

Nastawienie menedżerskie jest kluczowe dla przetrwania i stabilności startupu, ponieważ
stanowi niezbędną przeciwwagę dla ryzyka związanego z gwałtownym rozwojem i skalowaniem biznesu. Przedsiębiorcy wykazujący managerial mindset mają tendencję do unikania
ryzykownych pozycji. Ich podejście określane jest często jako „playing it safe”, co objawia się
promowaniem konserwatywnych decyzji i priorytetowym traktowaniem bezpieczeństwa
finansowego nad agresywną ekspansją. Kluczowym elementem tego nastawienia jest dążenie do zachowania pełnej kontroli nad operacjami finansowymi oraz utrzymania władzy decyzyjnej w firmie. Przedsiębiorca chce mieć pewność, że cele i działania są ściśle dopasowane do możliwości finansowych startupu. Dzięki regularnej analizie budżetów, kosztów i przepływów pieniężnych (ang. cash flow), przedsiębiorcy stają się bardziej świadomi potencjalnych ryzyk finansowych, co sprawia, że stają się oni bardziej ostrożni w kwestiach, które mogłyby zagrozić bieżącej kondycji firmy. Dominacja nastawienia menedżerskiego prowadzi do niższego poziomu zadłużenia (dźwigni finansowej). Wynika to z niechęci do podejmowania zobowiązań, które
wiążą się z ryzykiem utraty płynności lub koniecznością oddania części kontroli zewnętrznym wierzycielom. Przedsiębiorcy o tym nastawieniu są bardziej skłonni do krytycznej oceny własnych umiejętności w zakresie zarządzania ekstremalnym ryzykiem, co dodatkowo pogłębia ich awersję do sytuacji postrzeganych jako niepewne.

Rola wiedzy finansowej przedsiębiorcy

Kluczowym czynnikiem modyfikującym powyższe relacje jest wiedza finansowa (ang. financial
literacy) przedsiębiorcy, rozumiana jako umiejętność rozumienia i stosowania pojęć finansowych w procesie decyzyjnym. Według źródeł, wysoki poziom wiedzy finansowej łagodzi ekstremalne tendencje wynikające z używania systemów kontroli. Kompetentni finansowo przedsiębiorcy potrafią lepiej ocenić korzyści płynące z kredytu i czują się pewniej w zarządzaniu ryzykiem, co sprawia, że nie unikają długu tak rygorystycznie. W przypadku MCS niefinansowych, wiedza finansowa temperuje entuzjazm związany z planami wzrostu. Przedsiębiorcy o wysokich kompetencjach finansowych są bardziej skłonni do analitycznej oceny kosztów i ryzyk związanych z zadłużeniem, co prowadzi do bardziej roztropnych decyzji finansowych i mniejszego polegania na dźwigni finansowej mimo dostrzegania szans rynkowych.

Postaw na kreatywność, czyli niefinansowe systemy kontroli zarządczej (MCS
niefinansowe)

Niefinansowe MCS to narzędzia strategiczne, które pomagają startupom zrozumieć rynek i
stymulować innowacje. Dostarczają one wiedzy wykraczającej poza liczby, co jest kluczowe dla
zwiększania wartości firmy w dłuższej perspektywie.

Koncentrują się przede wszystkim na:

• planowaniu strategicznym – definiowanie niefinansowych celów strategicznych firmy,
• monitorowaniu trendów rynkowych – zrozumienie trendów i popytu oraz dopasowanie
  produktu do potrzeb,
• cele rozwoju produktów – wyznaczanie kamieni milowych dla nowych projektów i
  innowacji,
• prognozowaniu sprzedaży – tworzenie przewidywań dotyczących popytu i przyszłych
  przychodów,
• systemy zarządzania relacjami z klientami (CRM) – monitorowanie interakcji z
  klientami i identyfikacja ich potrzeb.

Ich wykorzystanie jest dodatnio powiązane z poziomem zadłużenia. Systemy te wspierają
„nastawienie kreatywne”, zorientowane na szybki rozwój i skalowanie biznesu. Informacje o
nowych możliwościach rynkowych zachęcają przedsiębiorców do podejmowania większego
ryzyka i pozyskiwania dodatkowych środków finansowych (w tym długu), aby sfinansować
ekspansję.

Promowanie „nastawienia kreatywnego” (creative mindset)

Stosowanie niefinansowych MCS kształtuje u przedsiębiorców specyficzne ramy poznawcze,
określane jako creative mindset. To nastawienie charakteryzuje się skupieniem na skalowaniu
biznesu i proaktywnym poszukiwaniu nowych okazji rynkowych. Przedsiębiorcy, widząc przed sobą obiecujące perspektywy wzrostu, rzadziej koncentrują się na bieżącej ekspozycji firmy na
ryzyko. Wykorzystywanie feedbacku z rynku i danych o klientach pozwala przedsiębiorcom czuć
się pewniej w podejmowaniu decyzji, ponieważ postrzegają oni swoje działania jako oparte na
realnych danych, a nie tylko na przypuszczeniach.

Który mindset wybrać?

Wpływ systemów kontroli na zadłużenie można przyrównać do prowadzenia samochodu,
finansowe MCS działają jak hamulec, który zmusza do zwolnienia, gdy wskaźniki pokazują
niebezpieczeństwo, podczas gdy niefinansowe MCS działają jak pedał gazu, zachęcając do
przyspieszenia po dostrzeżeniu prostej drogi. Wiedza finansowa jest w tym porównaniu
doświadczonym kierowcą, który wie, kiedy poluzować hamulec, by nie stać w miejscu, i kiedy
zdjąć nogę z gazu, by nie wypaść z zakrętu. Niefinansowe MCS pozwalają dostrzec odległy
horyzont (nowe rynki) i wyznaczyć drogę do celu. Chociaż widok horyzontu zachęca do dodania
gazu (zaciągnięcia długu na rozwój), to wiedza finansowa przypomina o konieczności
sprawdzenia, czy mamy wystarczająco dużo zapasów, by przetrwać nieprzewidziane
okoliczności.

Autorką artykułu jest: Marta Piksa, startup ecosystem builder, specjalistka ds. projektów rozwojowych, project manager

źródło